The Kohut Singers op reis
Het begon allemaal rond Kerstmis 2003 ten huize van Richard en
Francine van Vliet, waar we met een aantal andere genodigden uit
familie en vriendenkring in de warmte van Kerst bij en met elkaar
wilden zijn.
Als een aantal zangers bij elkaar is kan het niet uitblijven dat er
gezongen wordt, zeker als je in zo’n sfeervolle omgeving bent, waar
met zorg en gevoel voor decoratie een ambiance geschapen is, waar je
wel uiting aan je gevoelens moet geven. Zangers hebben daarvoor de
stem als eigen mooiste instrument altijd ter beschikking.
Hoe gaat dat dan?
Iemand uit het gezelschap zit iets te neuriën, een ander hoort dat en
pikt het op, gooit er stem tegenaan en voordat je het weet zit daar
een koor 4-stemmig mooi en warm te zingen.
Het repertoire is geen probleem, zowel in het Nederlands als in het
Slavisch Byzantijns is er voldoende parate kennis aan kerstliederen
aanwezig.
En dan gebeurt het…..
Of het nu door Richard of Ad of allebei te berde gebracht werd is
niet meer geheel duidelijk, maar de vraag werd in de groep gegooid
wie er, op verzoek van Pater Kohut, iets voor voelde in 2004 met een
klein koor een week te gaan zingen in Slowakije. Een paar liturgieën
en misschien nog een concertje, dat was allemaal nog niet zeker.
Wellicht met in het achterhoofd de gedachte “dat gaat toch niet
door” werd er vlot door diverse zangers deelname aan dit project
toegezegd, niet wetend dat het dit keer echt menens was.
In februari kwam vanuit Rosmalen de berichtenstroom op gang. We
hebben van Kohut het exacte programma nog niet maar het wordt het
weekend van 8 augustus en waarschijnlijk 3 liturgieën en 1 concert;
we gaan donderdag 5 augustus weg.
Oké maar dan moet er eerst wel een koor zijn en niet te vergeten een
dirigent. Eerst maar eens kijken of de mensen die toegezegd hebben
hun woord gestand doen. Dat was geen probleem maar het aantal is nog
niet voldoende om een evenwichtig koor te vormen met een juiste
stemverdeling. Links en rechts met succes gepolst en ja, we kwamen
tot 13 man, buiten de dirigent en geluidsman Rob.
Vrijdag 2 april eerste samenkomst in Rosmalen van een groep mensen
die elkaar gedeeltelijk in jaren niet gezien of gesproken had of
elkaar nog geheel niet kende. Voor Dr. Antonowycz als dirigent kwam
daar nog bij dat hij diverse mensen in jaren niet gehoord had.
Proberen dus maar meende hij, we beginnen met Budy imja Hospodne en
dan zo luid mogelijk. Alle remmen los dus en gezamenlijk de nodige
decibellen ten beste gegeven. Dat viel kennelijk niet tegen bij de
dirigent, wiens gezicht al een beetje opklaarde; nu Izje cheruwymy
maar dan zo zacht mogelijk en ook dat kon de goedkeuring wegdragen.
Na nog een paar nummers uitgeprobeerd te hebben zei hij dat hij het
wel zag zitten en stelde voor vanaf dat moment iedere vrijdagavond
bij hem thuis te repeteren.
We hadden 4 maanden ofwel 17 repetitie-avonden tijd, dus het moest
kunnen.
In de pauze van iedere repetitie werd het komende programma
besproken wat voor de organisatoren Richard en Ad (voor het gemak
vanaf nu Rich-Ad) niet eenvoudig was, want de informatie vanaf Pater
Kohut, kwam ook maar mondjesmaat door en bleek doorgaans niet
betrouwbaar en iedere week weer anders.
Duidelijk werd wel dat het te zingen aantal liturgieën inmiddels was
opgelopen naar 5 en misschien toch wel 2 concerten.
Inmiddels werd er koortsachtig gewerkt aan muziek kopiëren,
muziekmappen, koorhemden voor iedereen alsook de juiste kleur blauwe
broek voor de eenheid van het koor etc.
Vanuit De Bilt (Piet Ammerlaan) en Rosmalen (Rich-Ad) werd wekelijks
voor de koffie/thee en bijbehorende koeken gezorgd.
Hotels voor onderweg moesten worden besproken en diverse keren
gewijzigd;
busjes gehuurd; indelingen per bus gemaakt opdat het ook onderweg
leuk zou blijven, chauffeurs aangesteld, routes uitgestippeld etc.
etc.
Johan Maas (79) werd tot penningmeester gebombardeerd omdat hij in
een grijs verleden ooit iets met geld te maken heeft gehad.
Bovendien werd hij met deze uitverkiezing ook beloond voor zijn
grote inbreng bij het verkrijgen van sponsorgeld (waar ook Rob zijn
steentje heeft bijgedragen).
Bij Piet Ammerlaan thuis werd nog een avond belegd om alles nog eens
goed door te nemen en de puntjes op de i’s te zetten. De tegenslag
die we hier te verwerken kregen was het feit dat Rob, onze cameraman
voor beeld en geluid en bovendien ingedeeld als chauffeur, wegens
een onverwachte maar dringende herniaoperatie niet van de partij kon
zijn. Heel jammer, niet alleen vanwege het feit van de
herniaoperatie, maar vooral voor Rob zelf omdat hij emotioneel zo
bij het gebeuren betrokken was en er al zo mee bezig was geweest.
Buiten Berbel deze avond wel aanwezig TIne en Beppie, die de reis
buiten mededinging als toeschouwers mochten meemaken.
Tine, met Peter Smit overgekomen uit Amerika, nog nooit in Polen,
Slowakije en Tsjechië geweest, zag dit als haar kans. Bovendien kon
ze als verzorgster van Peter moeilijk gemist worden meende ze.
Wegens dreigend plaatsgebrek in de bussen is toen gekozen voor een
extra auto en chauffeur (Jan) die, net als Peter, op eigen kosten
hun verloofde mochten mee nemen.
Onder zachte, doch niet aan te ontkomen dwang, werd door Rich-Ad
bepaald dat we op 4 augustus om 06.00 uur geacht werden in De Bilt
aanwezig te zijn, zodat we om uiterlijk 06.15 uur konden vertrekken.
Zouden we het tijdens de 4 maanden iedere vrijdagavond repeteren nog
niet geweten hebben, nu was het zeker dat het een club mensen was om
op te bouwen want iedereen was keurig op tijd aanwezig.
.
Piet Ammerlaan, ook wegens zijn rijke ervaring opgedaan in zijn
vroegere loopbaan aangesteld als fouragemeester, had zijn plicht
gedaan en zijn spullen ingeslagen. Met een voorraad water, appels,
peren, sinaasappelen genoeg voor een maand, reden we op 06.15 met 3
auto’s weg.
De eerste dag moesten we tot Katowice in Polen komen, een rit van
1160 km.
Vermoeid door het wegens wegwerkzaamheden lange wachten op de toch
vaak wat slechte wegen in Polen (in Duitsland tot aan de Poolse
grens was het prima gegaan) arriveerden we om plm. 20.15 in het
hotel. Het eten en bier smaakte uitstekend maar we konden het niet
te laat maken want de planning van Rich-Ad was om 07.00 ontbijt en
08.00 weg; we moesten immers nog door de Karpaten en gezien de
ervaringen van de eerste dag met de slechte wegen wisten we niet wat
ons te wachten stond.
’s-Middags om circa 15.00 wisten we dat wel; we hadden een
schitterende tocht dwars door de bergen gemaakt. Weliswaar ging dat
wegens wegwerkzaamheden ook met het nodige wachten gepaard, maar dit
wachten werd ruimschoots vergoed door de prachtige tocht door de
Karpaten.
Om 15.00 dus einde van de heenreis, we waren in Preśov het doel van
onze reis, ruimschoots op tijd voor de eerste liturgie om 18.00.
Ondergebracht in het opleidingsseminarie van de Grieks-Katholieken
kwamen bij de indeling van de kamers de eerste tegenvallers. De
snurkers onder ons, die uit voorzorg eenpersoonskamers gevraagd
hadden, werden hier niet helemaal op hun wenken bediend. In het
seminarie zijn geen eenpersoonskamers, alleen maar vierpersoons of
groter.
Zoals bleek zijn snurkers inventief; zij wisten zelf (kennelijk uit
ervaring) de oplossing, snurkers hebben van snurkers geen last dus
Piet, Kees en Cor bij elkaar.
Ook voor de dames onder ons was er geen keus; in een seminarie geldt
een keiharde regel, geen jongetjes en meisjes bij elkaar, dus……dames
bij elkaar en derhalve ook de jongetjes bij elkaar, (terug naar de
goeie ouwe tijd van het koor).
Het zusterhuis tegenover het seminarie wordt onze thuisbasis wat
betreft eten en drinken. Daar beginnen we dus ook de eerste dag
nadat de koffers op de kamers staan (keurig naar 2 hoog gesjouwd
door de priesterstudenten).
Één ding werd onmiddellijk duidelijk, het eten van de zusters (Maximiliana
e.a.) was niet alleen lekker maar ook overvloedig. Moest ook wel
want duidelijk werd ook dat we er een paar enorme eters bij hadden
in ons koor o.a. Cees en Kees (voor het gemak verder Kezen genoemd)
zoals we ook Peters hadden (Smit en Ammerlaan). Tot nu toe niet
genoemd doch wel aanwezig, Anton, Paul, Johan, Cor, Roman (of Romaan;
naar keuze), alles natuurlijk onder de bezielende leiding van Dr.
Antonowycz.
De Kezen dus konden enorme hoeveelheden verstouwen en namen, indien
niet alles op was (en dat was meestal het geval) nog wat mee naar de
kamer voor het ontbijt, waardoor het kon gebeuren dat je ’s-morgens
om 7 uur Cees op de gang tegenkwam, strak in het ondergoed, met een
stuk pizza van de vorige avond in de hand.
Met goed gevulde en tevreden magen kon het avontuur beginnen.
Inmiddels was het programma zo gegroeid dat er in een tijdsbestek
van 5 dagen 7 liturgieën en 3 concerten verzorgd moesten worden;
eventuele extra’s voorbehouden.
Het eerste optreden was in een heel klein kerkje in het plaatsje
Ruski, circa 30 km buiten Preśov.
Hoewel we tijdens de busreis er heen op grote afstand al mensen in
hun mooiste folkloristische kleding richting Ruski zagen wandelen,
waaruit wij opmaakten dat er veel belangstelling zou zijn, was het
kerkje, op zichzelf al niet zo groot, matig bezet.
Voor ons koor was het min of meer een try-out, die gezien de
reacties van de aanwezigen geslaagd mocht worden genoemd. Een ter
plaatse aanwezige arts vroeg of hij de volgende dag bij ons optreden
in Presov video-opnames mocht maken, wat ook gebeurd is.
(Zoals al eerder gemeld was onze vaste geluids- en cameraman Rob
wegens een operatie uitgevallen, waardoor er nauwelijks videobeelden
van de optredens tijdens de reis beschikbaar zijn.
Indien iemand contact heeft gehad met de bewuste arts en zijn adres
heeft, zou het wellicht mogelijk zijn via hem toch nog de
video-opnames te verkrijgen).
Belangrijk feit van deze dag was het 40-jarig huwelijksfeest van
Berbel en Piet. Pater Kohut heeft er tijdens de liturgie in het
kerkje langdurig bij stilgestaan en ook de aanwezigen hiervan op de
hoogte gesteld. Een driewerf Mno haja lita als zegewens voor het
bruidspaar werd door koor en aanwezigen gezongen.
Na terugkeer uit Ruski werd in het seminarie door Schwestro
Maximiliana e.a. (voor het gemak verder Max & Co genoemd) nog een
sobere doch goede maaltijd voorgezet, rijkelijk voorzien van wijn,
hetgeen gezien de feestelijke stemming rondom het bruidspaar zeer
goed van pas kwam. Namens het koor werden aan Piet en Berbel enkele
kadobonnen aangeboden waarin zowel voor Berbel als Piet de 40
huwelijksjaren werden verzinnebeeld.
Hadden we de eerste 2 nachten tijdens de reis naar Preśov slecht
geslapen, na de eerste liturgie in Ruski en het daaropvolgende
feestelijke samenzijn rondom het bruidspaar, was er volop tijd om
uit te slapen (dachten we). Mis…..we hadden buiten de waard (Kohut)
gerekend. Hij had in al zijn wijsheid en inventiviteit bedacht dat,
waar we toch pas s-middags verwacht werden voor de volgende
liturgie, we ons ’s-morgens best nuttig konden maken met een beetje
liefdadigheid. Niet al te laat ontbijten dus, waarna we naar een
bejaarden- en verzorgingshuis togen (op loopafstand) waar we voor
een klein maar dankbaar publiek, bestaand uit bejaarden en
verplegend personeel (o.a. een zus van Max) enkele liturgische en
profane liederen ten gehore hebben gebracht.
Na een korte rust op naar de prachtige Joh. de Doper kerk in Preśov
waar we nogal voortijdig arriveerden aangezien de vorige dienst nog
niet afgelopen was. Ons (bij afwezigheid van Rob) geimproviseerde
maar uitstekende geluidsteam,
(Rich-Ad, Peter A. en Roma(a)n) wilde altijd een half uur van
tevoren aanwezig zijn, om de nodige apparatuur in te stellen.
Gemeten naar de reacties van de in de kerk aanwezigen ( en als
grieks-katholieken mogen we er toch van uitgaan dat zij in de
slavisch-byzantijnse ritus de deskundigen bij uitstek zijn) en ook
naar ons eigen gevoel en beleving, was dit een heel mooi gezongen en
verzorgde viering.
Ook het daarna gegeven concert werd met veel instemming ontvangen.
Nu waren we dus echt goed ingezongen en klaar voor de volgende dag,
niet alvorens ’s-avonds nog van de uitstekende keuken van Max & Co
genoten te hebben.
De nacht bracht de welverdiende rust, als je tenminste niet lette op
het kraken van de bedden en het snurken van de kamergenoten, die
gedeeltelijk ook midden in de nacht in de weer waren.
Sportievelingen die meenden dat het om 6 uur in de morgen het
rustigst was in bad- en toiletruimte, bleken er in iedere kamer te
zijn. In dit geval moest dat ook wel aangezien we vroeg zouden
ontbijten en vertrekken voor een liturgie in Zbehiov.
Deze dag zou een van de hoogtepunten van de reis betekenen aangezien
het hier was dat inwoners van dit dorp Pater Kohut destijds, na zijn
vlucht uit Oekraine het leven hebben gered.
Het spreekt voor zich dat iedereen hier ook zijn beste beentje wilde
voorzetten om voor zowel Pater Kohut als zijn weldoeners van weleer,
het uiterste te geven.
Dat dit ook gelukt is bleek uit de uitbundige ontvangst die ons na
de mis werd bereid in een aangrenzende zaal. Hier stond een goed
gedekte tafel op ons te wachten. De gulle schenker die met wodka en
(huisgestookte) slivowice rondging, bleek de burgemeester van het
dorp te zijn en tevens bankdirecteur in Michalovce, waar we
’s-avonds nog zouden gaan zingen.
Hoewel ons eigen gezelschap uit 18 personen bestond, was het aantal
disgenoten naar schatting 40 tot 50, inclusief de priester (die mede
voorgegaan was), met zijn vrouw en kinderen en niet te vergeten
meerdere personen uit de periode dat Pater Kohut hier op de vlucht
was.
De dame met de gouden tand binnen dat gezelschap werd een begrip,
aangezien zij niet rustte voordat ze iedereen gekust had en wel vol
op de …; vooral Jan was haar favoriet en moest het derhalve
meermaals ontgelden.
Als gezegd de tafel was goed gedekt, zij het dat het bestek er sober
uitzag in die zin, dat er eigenlijk voor slechts 1 gang en een
toetje was ingedekt was. De drank die zo rijkelijk geschonken (en
gedronken) werd zorgde voor een puike stemming, die bovendien werd
opgeluisterd door een voortreffelijk dameskoor, waarvan niet alleen
de stemmen van de dames niet aan de aandacht van onze koorleden
ontgingen.
In de veronderstelling dat hetgeen op tafel stond de totale maaltijd
was werd daarvan ook flink genoten; men wist immers niet waar,
wanneer en hoe de volgende maaltijd eruit zou zien.
Nou die kwam er onmiddellijk achter aan, toen de een na de andere
schaal werd aangedragen, borden en bestek verwisseld en de glazen
nog maar eens gevuld.
Kortom, weltevreden en vol (het toetje bestond voor ieder uit 4
gebakjes) gingen we al dankzeggend voor de gulle gaven weer op pad.
Dat ging te voet aangezien de volgende halteplaats niet ver was. Na
het passeren van een bruggetje waaronder kennelijk de rijke buit van
diverse textielinbraken waren gedropt, arriveerden we bij het huis
waar Pater Kohut tijdens zijn vlucht verbleef. Het was hier dat hij
dagenlang met zeer hoge koorts was verpleegd o.a. door de dochter
des huizes die nu met kinderen en kleinkinderen in dit huis wonen.
Natuurlijk ontbrak ook hier niet de groepsfoto van familie,
geestelijken en koor en ook de vrouw met gouden tand was er weer en
kuste dat het een lieve lust was.
Binnengekomen in het woonhuis werden we verrast met tafels vol
spijzen en flessen drank; maar dan in een hoeveelheid die, ook al
zouden we voordien niet al gegeten hebben, voldoende was voor het
halve dorp.
Gezien de zojuist verorberde maaltijd durfde niemand het meer aan te
roeren. Tegelijkertijd kon ook niemand weigeren er toch iets van te
nemen, aangezien de gehele familie met glunderende ogen en
verwachtingsvolle blik toekeek hoe wij daarvan wel zouden genieten.
Met behulp van enkele kleine drankjes lukte het toch iets te
nuttigen en daardoor de familie met blijde gezichten achter te
laten.
Geen enkele moeite met nog iets te eten en vooral te drinken had
overigens Max & Co; de uitdrukking “zij genoten met volle teugen”
was hen op het (royale) lijf geschreven.
Na een aansluitend bezoek aan het kerkhof waar de overleden
echtgenoot van de gastvrouw was begraven en nu dus herdacht,
vertrokken wij richting Michalovce waar nog een liturgie met
aansluitend concert gezongen zou worden.
De rit naar Michalovce nam niet te veel tijd in beslag; de afstand
was niet groot, in ieder geval niet groot genoeg om tussendoor een
uiltje te knappen, wat naar de genoten maaltijd en alles eromheen,
best welkom geweest zou zijn.
We arriveerden in een klooster waar we keurige kamers kregen
toegewezen. Een probleempje vormde het onderbrengen van de drie
dames in ons gezelschap.
Niet dat dames in het gezelschap per definitie een probleem vormden,
maar in dit geval vonden onze gastheren (de kloosterlingen dus) dat
er links en rechts van de dameskamer minstens nog een kamer vrij
moest blijven, aangezien de door hen gebruikte kamer anders opnieuw
ingezegend moest worden.??
Vanzelfsprekend was het voor de heren ook streng verboden de
dameskamer te betreden.
De via de binnentuin bereikbare aangrenzende kerk waarin de liturgie
zou worden gehouden was een prachtige koepelkerk met uitstekende
akoestiek. Hoewel we ’s-morgens al een liturgie verzorgd hadden (we
waren dus goed ingezongen), werd ook hier weer met enthousiasme en
overgave de liturgie met aansluitend nog een concert ten gehore
gebracht.
Na een sobere avondmaaltijd zocht eenieder tijdig de slaapkamer op
aangezien er ook de volgende dag weer een dubbel programma te
wachten stond (verrassing van pater Kohut).
Na het ontbijt vertrokken we tijdig omdat om 11.00 uur in de
Grieks-Katholieke Kerk Premenenia Pana, de volgende liturgie gevierd
zou worden, wat zonder meer een van de hoogtepunten van de reis zou
worden.
Bij aankomst ter plaatse bleek ons optreden van gisteren in Zbehiov
nogal wat teweeg gebracht te hebben, want we zagen vele bekende
gezichten die vandaag weer aanwezig waren, o.a. de pleegfamilie van
Pater Kohut en diverse leden van het dameskoor dat ons gisteren zo
hartelijk had toegezongen.
Bovendien leek het alsof alle geestelijken uit de buurt opgetrommeld
waren die met 2 auto’s vol arriveerden om samen met Pater Kohut te
celebreren.
Van alle kanten stroomden de mensen in hun beste kleren toe.
Gelukkig was het stralend weer zodat men buiten kon blijven staan,
aangezien de kerk te klein was om hen allen te bergen.
Het gaf een goed gevoel het plein voor de kerk te zien, vol met
kerkgangers, die van tijd tot tijd op hun knieën de liturgie
volgden.
Na afloop foto’s en films schieten met priesters, koorleden en
verder hen die dat wilden en natuurlijk kussen…jawel….gouden tand
was er ook weer en weerde zich dapper (Jan was tijdig gewaarschuwd
en ontsprong de dans).
Het samenzijn na afloop was een goede kopie was gisteren, kompleet
met eerder genoemd drankjes en uitmuntende spijzen. We hebben met
die alleraardigste mensen nog enkele uren in grote gastvrijheid en
gezelligheid doorgebracht, edoch…..er wachtte ons nog een liturgie
en een concert die dag.
In Kosice hebben we wat Slowakije betreft onze trip afgesloten. De
prachtige kathedraal van Kosice leende zich er perfect voor om de
reeks liturgieën en concerten af te ronden.
Terwijl bij onze aan- en binnenkomst nog een dienst in volle gang
was en er zich aan beide zijden van de kerk rijen biechtelingen
vormden, hadden onze geluidsmensen volop de gelegenheid hun
apparatuur op te stellen.
Ondertussen konden wij, de overige zangers, genieten van de
voorzangster, die met prachtig heldere stem de overige gelovigen
voorging in zang en gebed.
In alle kerken waar we gezongen hebben vervulden deze voorzang(st)ers
een belangrijke rol. Vooral de mannelijke onder hen lieten zich
daarbij niet onbetuigd en lieten zich de (muzikale) kaas niet van
het brood eten, hetgeen soms de indruk wekte dat zij die zangers uit
Nederland wel eens wilde laten horen wat zij zelf in de mars hadden.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dat af en toe ook heel
indrukwekkend was. Door het jaar heen geven zij iedere zondag
letterlijk de toon aan en het moet gezegd worden; complimenten!!
Opmerkelijk tijdens de gehele trip was ook het aantal religieuzen dat
tijdens de diensten aanwezig was. Ook hier in Kosice waren er velen
en ook hier zagen wij de overgave en devotie waarmee zij de dienst
beleefden.
Gemeten naar het enthousiasme van het gelovige publiek was ons
optreden een groot succes. Terwijl de biechtelingen in niet
aflatende ijver de rijen bleven vormen voor de biechtstoelen (een
ervan bevond zich praktisch tussen ons koor in) en pater Kohut met
concelebranten ook het onderste uit de kan haalden, leek het alsof
het koor ook nog een het beste been (lees stem) voor wilde zetten.
De waardering van het publiek gold eveneens het ten gehore gebrachte
concert. De vele toegiften noopte de spreker, die ook de bloemhulde
moest uitbrengen, diverse pogingen te moeten wagen, alvorens hij
eindelijk het woord kreeg en met de bloemen Dr. Antonowycz, en in
hem het gehele koor de verdiende waardering kon overbrengen.
Na een korte wandeling door Kosice werden we ontvangen in het
klooster waar we diverse van de religieuzen die in kathedraal
aanwezig waren, weer terug zagen; dit was hun home.
De geschiedenis herhaalt zich; ook hier weer een enorme ontvangst
met rijkelijk gevulde tafels en vriendelijke sfeer.
Ook aanwezig was hier de eerder genoemde spreker van de bloemhulde in
de kerk, die naar nu bleek zelf ook koordirigent was en zojuist, als
zodanig zijn 50-jarig jubileum gevierd had.
Omdat in november in Kosice een groot evenement plaats zal vinden,
nodigde hij ons koor hier ter plekke uit tijdens dit evenement terug
te komen om opnieuw op te treden.
Voorzien van goed gevulde plastic tassen met Heineken concurrerend
geestrijk vocht (pater Kohut mocht het niet weten) keerden wij wat
Slowakije betreft huiswaarts richting Presov, waar we (althans een
deel van het koor) onder het genot van de tastbare dank van de
zusters, nog lang de opgenomen muziek met kritisch oor beluisterd
hebben.
Na het laatste ontbijt in Presov en na Max & Co hartelijk bedankt te
hebben voor de geweldige en met liefde gebrachte verzorging,
vertrokken we op maandagmorgen 9 augustus richting Przemysl in
Polen, onze volgende halteplaats.
Pater Kohut had ons al meegedeeld dat dit 180 km noordelijk was, dus
richting huiswaarts…….
Wat klopte was 180 km, echter, huiswaarts was voor ons noord-west en
Przemysl was noord-oost!!!
Onder uitstekende weersomstandigheden genoten we ook dit keer van de
prachtige tocht door de Karpaten, waar we onderweg een plek zochten
en vonden voor een lunchstop. Onze ”eigen dames” hadden zich
’s-morgens na het ontbijt zeer verdienstelijk gemaakt door de nodige
lunchpakketten te verzorgen. De overvloedige maaltijd van de vorige
avond bij de zusters in Kosice was gedeeltelijk mee terug naar
Presov genomen en diende nu (vooral de koude kip) als basis voor de
picknick.
Pater Kohut (met chauffeur Michael) liet zich ook niet onbetuigd en
verzorgde de drankjes tijdens de maaltijd. Hij putte daarbij uit de
voorraad die hij voor zijn vrienden in Oekraïne (waarheen hij na
Polen zou gaan) had meegenomen.
Tijdens deze stop was er nog gelegenheid links en rechts een
interviewtje af te nemen, waaruit eens te meer bleek dat de
stemming, ondanks de afgelopen 5 zware dagen er goed in zat. Dat
Richard dit geheel eigen wijze in het openbaar ook aan Roman wilde
bewijzen, had niets te maken met het feit dat hij al zo lang van
huis was.
In Przemysl werden we ondergebracht in een klooster achter een
prachtige kerk met een even mooie binnentuin. Het is goed op deze 2
punten te wijzen want verder was het niet om over naar huis te
schrijven. We waren al door de reisleiding geïnstrueerd slaapzakken
mee te nemen omdat de kamers en de hygiëne in dit klooster wellicht
”wat minder zouden kunnen zijn”.
Dit bleek een understatement te zijn en de slaapzakken waren meer
dan nodig.
Na een zeer sobere maaltijd (droge aardappelpuree met stukje
fazantenmaag) vertrokken we naar een prachtige kathedraal van
Przemysl waar we de laatste liturgie van deze trip met aansluitend
een concert zouden verzorgen.
Inmiddels was het 9 augustus; op zich geen bijzondere datum. Pater
Kohut vertelde echter dat hij iedere 9de van de maand het welzijn
van de koorleden met hun familie als misintentie neemt.
Daarvan nietsvermoedend, doch wellicht door het feit dat dit het
laatste optreden zou zijn, leek het alsof iedereen nog eens alles
uit de kast wilde halen. Het is al eerder gezegd, met elkaar muziek
maken waarbij het als koor zo belangrijk is ook naar elkaar te
luisteren, betekent niet alleen genieten voor het publiek maar ook
voor de zangers en dirigent zelf.
We hebben naar ons gevoel die laatste avond als afscheid van de
gelovigen in de kerk, maar ook van elkaar als dirigent, celebrant en
koorleden, met volle inzet alles gegeven.
We wisten dat we na afloop van de liturgie en concert waren
uitgenodigd bij een Poolse familie thuis, waarvan de vrouw des
huizes, Olga Popowicz, een ter plaatse goed bekende zangeres is. Een
beetje buiten het centrum van Przemysl wonend in een schitterend
huis, werden we vorstelijk ontvangen.
Was er vooraf bij enkelen nog enige scepsis of we zo’n bezoek
eigenlijk wel wilden, eenmaal binnen werden we getroffen door de
warmte, gastvrijheid, spontaniteit en vooral muzikaliteit van deze
familie.
Terwijl de echtgenoot zich vooral bezig hield met de verzorging van
de gasten, combineerde mevrouw dat met enkele andere Poolse gasten
met muziek.
Na diverse liederen uit het volksmuziekrepertoire, waarbij onze
eigen zangers zich konden aansluiten,
zongen vooral de 3 aanwezige dames op schitterende wijze enkele
liederen, waarvan de rillingen je over de rug liepen. Een mooiere
muzikale afsluiting van onze trip hadden we ons niet kunnen wensen.
Gezien de ambiance in het klooster en de door de omstandigheden ter
plaatse korte nachtrust, werd er na het vroege ontbijt aanstalten
gemaakt voor de terugreis. Voordat we die echt zouden aanvangen
moesten er nog 2 korte muzikale stops genomen worden.
De eerste was in een schitterend pittoresk houten kerkje dat stamt
uit 1602, midden in het open veld gelegen met slechts enkele huisjes
(op afstand) in de buurt. Hoewel het kerkje straalde eenvoud
uitstraalde had tegelijkertijd een priesterkoor met icolostasenwand,
waarvan iedereen onder de indruk was.
Gevoegd bij de aanwezige gelovigen met hun verweerde en gelooide
gezichten, die vol overgave en inzet hun eigen muziek lieten
klinken, was ook dit weer een heel aparte en niet te vergeten
ervaring.
Tenslotte togen we naar een nog in aanbouw zijnd grafmonument voor
de componist Michail Verbytsky die o.a. het Oekraïnse volkslied Sce
Ne Werla Ukraina heeft gecomponeerd.
Dr. Antonowycz heeft er de bloemen die hij de vorige avond in Kosice
in ontvangst heeft genomen, op het monument gelegd en samen met
pater Kohut en het koor, een allerlaatste muzikale groet gebracht.
Het was inmiddels dinsdag 10 augustus rond 12 uur, ruim later dus
dan de geplande terugreisaanvang
van uiterlijk 10.00 uur. Aangezien het reisdoel van die dag Leipzig
was (op circa 900 km afstand) en het hotel daar voor 22.00 bereikt
moest zijn, werd de laatste verrassing van pater Kohut, bij Poolse
vrienden nog een koffiemaaltijd te gaan gebruiken, beleefd doch
dringend afgeslagen.
Richting Krakov dus, waar onze wegen ons zouden scheiden. Beide
bussen gingen rechtstreeks naar Nederland; Peter, Tine, Beppie en
Jan echter zouden nog enkele dagen in Tsjechië doorbrengen.
Niet ver voor Krakov hebben we voor de laatste keer samen gegeten en
tenslotte hartelijk afscheid genomen, elkaar bedankend voor de
geweldige reis, de saamhorigheid en de inzet, de vriendschap en
vooral de warmte binnen de groep.
Zoals iemand uit het gezelschap zei……de duurste cruise had niet zo
mooi kunnen zijn!!!
